„Þetta snýst ekki um minni.
Það snýst um meðvitund um hættu —
hættuna sem maður hefur vitað af frá þeirri stundu
sem maður gerði sér fyrst grein fyrir tilvist hennar.
Frá því augnabliki sem ljóst varð
að trúin á óafturkræft eðli siðmenningarferlisins var blekking —
og þar með að þessi hætta muni ávallt vera til staðar.
Og þetta snýst um eitthvað sem ég myndi kalla skömm
sem nær niður í sjálfa mannfræðilega kjarna mannsins.
Skömm sem, aðskilin frá sektarspurningunni,
nærist á hverjum þeim sem leyfir sér að verða snortinn.“
— Jan Philipp Reemtsma
félagsvísindamaður
í: „Wozu Gedenkstätten?“, Mittelweg 36, apríl/maí 2004, bls. 62
